Autor Anna Komosińska 6 grudnia, 2022 Komentarze wyłączone

Żeglarstwo dla początkujących: słowniczek pojęć żeglarskich

Aby uniknąć obu tych sytuacji, warto zapoznać się z najważniejszymi pojęciami. Dla uproszczenia podzieliliśmy je na kilka grup. Zapraszamy do przeczytania naszego słowniczka pojęć żeglarskich. 

Części jachtu

  • burta – boczna część kadłuba łodzi. Warto pamiętać, że prawa burta zawsze jest ważniejsza i honorowa, dlatego tam sadzamy ważnego gościa,
  • dziób – przód kadłuba,
  • rufa – tylna część łodzi,
  • maszt – pionowe drzewce (zwykle wykonane z metalu) służące do rozpinania żagli,
  • top – szczyt masztu,
  • bom – poziomy element (dawniej drewniany, dzisiaj zwykle metalowy), przymocowany z jednej strony do masztu. Na bomie mocuje się róg szotowy głównego żagla, czyli grota,
  • miecz – ruchoma płetwa wypuszczana pod kadłubem z tzw. skrzynki mieczowej. Dzięki mieczowi jacht jest bardziej stabilny i lepiej „słucha” steru, raczej występuje w łódkach śródlądowych, na morskich jachtach dominuje kil – dający duże obciążenie pod jachtem co zapewnia mu bardzo dużą stabilność ale zwiększa znacząco zanurzenie jachtu
  • rumpel – drewniany lub metalowy element połączony z płetwą sterową i służący do sterowania jachtem. Na większych jednostkach zastępowany przez koło sterowe.

 

Drobne elementy

  • krawat –  cienka linka służąca do przymocowywania większych elementów, np. zwiniętych żagli, innych lin itp.,
  • icek – kawałek taśmy, nitki a nawet taśmy magnetofonowej przymocowany do żagli lub ewentualnie want i pomagający obserwować skąd wieje wiatr, 
  • szekla – metalowy element – zazwyczaj w kształcie litery „U” zamykanej za pomocą gwintowanego sworznia lub zapadki. Szekle służą do mocnego i szybkiego łączenia różnych elementów na jachcie
  • knaga – rodzaj okucia służącego do mocowania lin – np. w czasie cumowania, 
  • kabestan – element przypominający zamontowaną pionowo szpulę. Dzięki odpowiednim przełożeniom kół zębatych wewnątrz umożliwia zminimalizowanie siły potrzebnej np. do wybierania (ciągnięcia) lin pracujących z żaglami.

Wyposażenie dodatkowe

  • odbijacz – gumowy, nadmuchiwany element umieszczany na burcie celem jej ochrony przed uszkodzeniami podczas cumowania,
  • pagaj – wiosło z relatywnie krótkim trzonkiem,
  • bosak – drewniany lub metalowy drąg zakończony hakiem. Jest pomocny podczas cumowania, manewrów w zatłoczonym porcie lub wyławiania przedmiotów z wody.

Liny 

  • fał – służy do podnoszenia żagli (wyróżniamy fał foka, fał grota itp.), a także ruchomych elementów jachtu – np. miecza lub płetwy sterowej,
  • szot – lina służąca do manewrowania żaglami i ustawiania ich w odpowiednim położeniu względem wiatru. Wybierając (ciągnąc) szoty napinamy żagiel
  • wanty – najczęściej metalowe liny umieszczone są symetrycznie na obu stronach masztu i stabilizujące go, stanowią wraz ze sztagiem i ewentualnie achtersztagiem tzw. takielunek stały.

Pomieszczenia i schowki

  • kokpit – otwarta część pokładu, w której znajduje się miejsca sternika 
  • kambuz – jachtowa kuchnia,
  • kingston – toaleta lub pomieszczenie, w którym się ona znajduje,
  • koja – miejsce do spania, czyli łóżko dla żeglarza, 
  • mesa – jachtowy „salon”: pomieszczenie wewnątrz jachtu (pod pokładem) przeznaczone dla całej załogi. W mesie jada się posiłki, rozmawia, gra w karty itp.,
  • bakista – schowek na różne rzeczy 
  • jaskółka – półka na burcie – wewnątrz jachtu w mesie lub kajutach
  • zęza – najniżej położone miejsce w kadłubie jachtu, ulokowane pomiędzy podłogą (gretingami) a dnem łodzi. W zęzie jachtu morskiego znajduje się pompa zęzowa, która ma wypompowywać znajdującą się tam wodę i wycieki – dlatego o należy dbać o czystość zęzy
  • forluk – właz znajdujący się na dziobie przypominający ten na czołgu. Forluk prowadzi do pomieszczeń w przedniej części jachtu a także do ewentualnej ewakuacji ludzi znajdujących się w tej części

                Najważniejsze żagle

  • fok – duży, trójkątny żagiel na dziobie, stawiany na sztagu
  • grot – główny, najczęściej trójkątny żagiel przymocowany do masztu i bomu,
  • spinaker – duży, cienki żagiel dodatkowy przypominający balon, stawiany przy kursach z wiatrem, z pomocą spinaker-bomu
  • genaker – to spinaker ale asymetryczny, stawiany z bukszprytu lub specjalnego wytyku na dziobie
  • genua – powiększony fok używany przy kursach ostrych.

Żeglowanie

  • zwrot – manewr powodujący zmianę położenia jachtu względem kierunku wiatru, Wyróżnia się zwrot przez sztag (gdy linię wiatru przecinamy dziobem) oraz przez rufę (gdy przecinamy ją rufą i przerzucamy bom na drugą stronę jachtu), 
  • refowanie – redukowanie powierzchni żagli poprzez ich zwijanie lub częściowe zrzucanie i mocowanie ich linkami zwanymi reflinkami. Refujemy się podczas silnych wiatrów, by płynąć stabilniej i unikać niekontrolowanych przechyłów,
  • kilwater – ślad na wodzie pozostawiony za rufą płynącego jachtu,
  • flauta – brak wiatru,
  • grzyb – jacht wywrócony dnem do góry, morski jacht ze sprawnym kilem nigdy nie zrobi grzyba.